Bestaande beleidskaders voor klimaat, oceaan en biodiversiteit zijn nog onvoldoende afgestemd op oceaangebaseerde koolstofverwijdering. Dat blijkt uit een nieuwe VLIZ-beleidsnota. Er is vooral nood aan robuuste methodes om mariene koolstof te monitoren, rapporteren en verifiëren, en de rol van mariene koolstof als verbindend element tussen klimaatbeleid, biodiversiteitsbescherming en de blauwe economie structureel mee te nemen in deze beleidsdomeinen. De nota werd opgesteld binnen het BERNARDO-project (ICON), dat onder meer het koolstofbudget van een ondiepe zee in kaart brengt.
Beeld gegenereerd met AI
Met de vaststelling dat de opwarming van de aarde niet langer binnen de doelstellingen van het Akkoord van Parijs (beperking tot +1,5 à 2°C) zal blijven, groeit de aandacht voor aanvullende klimaatstrategieën die effectief kunnen bijdragen aan het reduceren van atmosferische CO2-concentraties. Oceaangebaseerde koolstofverwijderingstechnieken (mCDR technieken) vormen hierbij een van de onderzochte pistes. Deze technieken worden doorgaans onderverdeeld in twee categorieën. Enerzijds zijn er natuurgebaseerde technieken, zoals het herstel en de uitbreiding van zogenaamde coastal blue carbon-ecosystemen (koolstofrijke kustecosystemen; zoals mangroves, schorren en zeegrasvelden). Deze interventies zijn relatief goed toepasbaar op lokale schaal en laten zich in vergelijking met andere technieken beter monitoren en evalueren. Anderzijds bestaan er technieken die gericht zijn op actieve interventie in de mariene biogeochemie om de koolstofopnamecapaciteit van de oceaan te verhogen. Over deze meer technologische benaderingen bestaat nog aanzienlijke onzekerheid over zowel hun effectiviteit en schaalbaarheid, als over hun ecologische en maatschappelijke wenselijkheid.
De operationalisering van oceaangebaseerde koolstofverwijdering vereist daarom beleidskaders die in staat zijn om ecologische, economische en klimaatgerelateerde belangen op een geïntegreerde en evenwichtige manier te evalueren. Met dit gegeven in het achterhoofd onderzocht het VLIZ in welke mate bestaande beleidskaders deze rol vandaag reeds vervullen, met bijzondere aandacht voor de manier waarop zij mariene koolstof behandelen als sleutelelement in het snijvlak van klimaat, natuur en economie.
Uit de analyse blijkt dat geen van de huidige beleidsdomeinen volledig voorbereid is om mariene koolstof en oceaangebaseerde koolstofverwijdering adequaat te reguleren. Klimaatbeleidskaders definiëren doorgaans het speelveld en leggen nadruk op gestandaardiseerde koolstofbudgettering en emissie-inventarissen, maar integreren mariene koolstofopslag enkel binnen de context van coastal blue carbon-ecosystemen. Oceaan- en biodiversiteitskaders zijn daarentegen vooral gericht op ruimtegebruik, ecosysteembeheer en het beperken van menselijke impact. Zij erkennen de rol van mariene koolstof eerder indirect, wat er in de praktijk vaak toe leidt dat het voorzorgsbeginsel wordt toegepast bij technologische koolstofverwijderingsmethoden.
De onderliggende uitdaging is dat de oceaan een uitgestrekt, dynamisch en grensoverschrijdend systeem vormt, wat de ontwikkeling van geïntegreerde beleidskaders en gestandaardiseerde monitoringsprotocollen bemoeilijkt. Hierdoor maakt mariene koolstof, met uitzondering van de goed afgebakende coastal blue carbon-ecosystemen, vooralsnog geen structureel onderdeel uit van broeikasgasinventarissen, klimaatmitigatiestrategieën of koolstofmarktmechanismen.
Tegen deze achtergrond biedt deze nota niet alleen inzicht in de huidige knelpunten in de regulering van oceaangebaseerde koolstofverwijdering, maar geeft deze ook een overzicht van recente internationale en Europese ontwikkelingen die wijzen op een groeiende erkenning van de rol van mariene koolstof. Daarnaast worden argumenten aangereikt voor de ontwikkeling van een meer geïntegreerd oceaanbeleid, ondersteund door gedragen en wetenschappelijk robuuste monitoring- en verificatiesystemen. Een dergelijk kader kan bijdragen aan een coherenter beheer van de oceaan, dat klimaatmitigatie, natuurbescherming en een duurzame blauwe economie op een geïntegreerde en onderbouwde wijze samenbrengt.
Deze beleidsinformerende nota is opgesteld in het kader van het BERNARDO-project (Linking Blue Economy with Marine Carbon Budgets through Observations; VLAIO 2023–2027). BERNARDO heeft als doel om een gedetailleerd koolstofbudget van een continentaal plat (de Belgische Noordzee) op te stellen. Daarmee wordt een grote sprong gemaakt in het bepalen van mariene koolstofbudgetten en kan men de brug slaan tussen deze budgetten en toepassingen binnen de Blauwe Economie.
Interesse in deze nota?
Dauwe, S.; Verleye, T.J.; Pirlet, H.; Chisala, C. (2026). Marine carbon in climate, ocean and biodiversity governance: Evaluating readiness for ocean-based carbon removal strategies. VLIZ Beleidsinformerende Nota's, 2026_002. Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ): Oostende. 101 pp. https://dx.doi.org/10.48470/139
Download
Contact
Steven Dauwe: steven.dauwe@vliz.be; beleid@vliz.be
