Met de publicatie van de Third World Ocean Assessment presenteert de Verenigde Naties de meest uitgebreide evaluatie ooit van de toestand van de ocean. Het verdict: De oceaan zorgt voor voedsel, zuurstof en klimaatregulatie, maar staat wereldwijd onder een toenemende druk. Het rapport schetst niet alleen de problemen, maar ook mogelijke routes naar een duurzamere toekomst. Honderden wetenschappers uit meer dan 80 landen bundelden de nieuwste kennis over biodiversiteit, klimaatverandering, vervuiling en duurzaam oceaanbeheer. Voor het hoofdstuk rond mariene biodiversiteit werd gebruik gemaakt van het World Register of Marine Species (WoRMS), Marine Regions en het Ocean Biodiversity Information System (OBIS) – alle gecoördineerd vanuit Oostende, en ondersteund door het VLIZ.
Toen de VN op Wereldoceaandag 8 juni 2026 de derde editie van de World Ocean Assessment (WOA III) publiceerden, was dat meer dan de voorstelling van een wetenschappelijk rapport. Dit rapport geldt als de enige mondiale, geïntegreerde evaluatie van onze oceaan die ecologische, economische én sociale aspecten samenbrengt. Het resultaat is een wetenschappelijk kompas dat beleidsmakers helpt om de oceaan beter te beschermen en duurzaam te benutten.
WOA III is het resultaat van een indrukwekkende internationale samenwerking. Zo’n 550 wetenschappers uit meer dan 80 landen werkten jarenlang aan een analyse van de toestand van de oceaan. Hun opdracht: de nieuwste kennis bundelen over veranderingen in het mariene milieu en de gevolgen daarvan voor mens en natuur.
Een oceaan onder druk
De conclusies zijn duidelijk. Klimaatverandering, vervuiling en een toenemende menselijke aanwezigheid zetten de oceaan wereldwijd onder druk. Opwarming, verzuring, biodiversiteitsverlies en aantasting van habitats komen voor in vrijwel alle oceaanbekkens. De gevolgen raken niet alleen het mariene milieu, maar ook visserij, kustbescherming, voedselvoorziening en menselijke gezondheid.
Volgens de VN naderen sommige ecosystemen kritische kantelpunten. Betrouwbare wetenschappelijke informatie is daarom essentieel om tijdig maatregelen te nemen. WOA III biedt beleidsmakers een stevige basis voor beslissingen rond oceaanbeheer, natuurbehoud en het duurzame gebruik van mariene hulpbronnen.
De derde World Ocean Assessment telt meer dan 1700 pagina’s. Enkele opvallende bevindingen: • De oceaan absorbeert 90% van de overtollige warmte op aarde. Maar tussen 2018 en 2023 is er meer warmte in de oceaan terechtgekomen dan in de voorgaande zestig jaar bij elkaar. • Koraalriffen herbergen ongeveer een kwart van alle mariene soorten en beschermen kustgebieden. Maar in 2024 werd meer dan driekwart van de riffen getroffen door massale verbleking. Als de opwarming in het huidige tempo doorgaat, zouden negen op de tien riffen binnen enkele decennia verdwenen kunnen zijn. • Gezonde oceanen vormen de basis van de voedselvoorziening voor miljarden mensen. Maar jaarlijks komt zoveel plastic in zee terecht dat het vijf miljoen vrachtwagens zou vullen. Instussen wordt plastic aangetroffen in meer dan 4000 soorten, van plankton tot walvissen. • Dankzij een stabiele zeespiegel is het al duizenden jaren mogelijk om langs de kust te leven. Maar de zeespiegel stijgt nu meer dan twee keer zo snel als tien jaar geleden en bijna een miljard mensen wonen in de gevarenzone. • Zeevogels zijn belangrijke graadmeters voor de gezondheid van de oceaan. Maar bijna een op de drie soorten is momenteel bedreigd en de populaties van meer dan de helft van de soorten neemt af. Dit is de sterkste daling onder de gewervelde zeedieren. |
Meer dan een update
WOA III bouwt voort op eerdere assessments uit 2015 en 2021, maar gaat nu verder dan een stand van zaken geven. Voor het eerst krijgen thema’s als oceaanbeheer, rechtvaardigheid, gender, lokale en inheemse kennis een prominente plaats. Daarnaast verkent het rapport mogelijke duurzaamheidspaden voor de toekomst.
Ook de vorm is vernieuwd. Naast het rapport lanceerde de VN een online platform waarop gebruikers hoofdstukken, datasets en regionale informatie interactief kunnen raadplegen. Zo wordt de kennis toegankelijker voor beleidsmakers, onderzoekers, studenten en het brede publiek.
Biodiversiteit als fundament
Een belangrijk onderdeel van WOA III is het hoofdstuk over mariene biodiversiteit. Dat is niet verrassend: de oceaan herbergt het grootste deel van alle biodiversiteit op aarde en levert onmisbare ecosysteemdiensten.
Voor dit hoofdstuk werd gebruikgemaakt van internationale databronnen die mariene soorten en hun verspreiding documenteren. Daarbij werkten het World Register of Marine Species (WoRMS), het Ocean Biodiversity Information System (OBIS) en Marine Regions samen aan de totstandkoming van een van de hoofdstukken. Deze samenwerking onderstreept het belang van hoogwaardige mariene data-infrastructuren. WoRMS, OBIS en Marine Regions worden vanuit Oostende gecoördineerd en ondersteund door het VLIZ en leveren wereldwijd gezaghebbende taxonomische en geografische referenties.
Van kennis naar actie
De belangrijkste boodschap van WOA III is misschien wel dat de wetenschap voldoende kennis heeft verzameld om duurzame actie te ondersteunen. De uitdagingen zijn groot, maar het rapport toont ook dat oplossingen bestaan wanneer overheden, wetenschappers, bedrijven en burgers samenwerken. De vraag is niet langer of we weten wat er gebeurt in de oceaan, maar hoe snel we die kennis kunnen omzetten in beleid en concrete maatregelen.