Multibeam sonar | Vlaams Instituut voor de Zee
 

Vlaams Instituut voor de Zee

Platform voor marien onderzoek

Multibeam sonar

Een instrument dat geluid gebruikt voor het identificeren van objecten in de waterkolom wordt een SONAR (SOund NAvigation and Ranging) genoemd. Actieve sonars produceren zelf specifieke geluidsgolven en analyseren dan de reflectie (echosounders). Tot deze groep behoren onder andere de multibeam en singlebeam sonar. De multibeam sonar wordt gebruikt om de bodemtopografie te visualiseren.

Hoe werkt een multibeam sonar?

Het werkingsprincipe van echosounders komt hierop neer: een projector genereert geluidsgolven en een signaalontvanger of hydrofoon ontvangt de echo hiervan. Wanneer de zender zowel geluidsgolven kan produceren als ontvangen spreekt men van een transducer. Gebaseerd op de reistijd of de energie van de teruggekaatste golven kan respectievelijk de diepte of de materie bepaald worden. Uiteraard worden de resultaten beïnvloed door de uitgezonden frequentie. Lagere geluidsfrequenties ondergaan minder absorptie en reiken dus verder dan hogere geluidsfrequenties. Hierdoor kunnen lage frequenties gebruikt worden om een groter gebied te monitoren maar dit gaat meestal gepaard met een lagere resolutie (lagere kwaliteit).

De multibeam kan meerdere single narrow-beams uitzenden. De transducer is in de kiel van de RV Simon Stevin gemonteerd (net achter de boegbulb) en zorgt ervoor dat een waaier van geluidsgolven wordt geproduceerd. Op deze manier wordt de zeebodem gescand door een lijn continue punten, loodrecht op de vaarrichting van het schip. De ‘swath’ lengte is de breedte van die lijn op de bodem en kan uitgedrukt worden als de lengte in meter of het aantal graden van de hoek waaronder deze gevormd wordt. De transducer meet het tijds- en intensiteitsverschil tussen verzending en ontvangst en bepaalt zo respectievelijk de diepte en de zeebodemkarakteristieken. Een plat hard vlak weerkaatst meer straling dan een zacht, oneven substraat en hierdoor kan de multibeam de zeebodem categoriseren.


Werkingsprincipe van de multibeam sonar. ©VLIZ

  Foto's

Waarom een multibeam echosounder gebruiken?

  • Wordt gebruikt voor het maken van bathymetrische kaarten
  • Ideaal voor het in kaart brengen van het marien onderwatererfgoed
  • Zowel in tijd als ruimte heeft de multibeam sonar voordelen in gebruik ten opzichte van de singlebeam sonar
  • In kaart brengen van de biomassa in de waterkolom
  • Kan onderwaterhabitats in kaart brengen
  • Kan gebruikt worden voor gedetailleerde surveys die gerelateerd zijn aan onderwater constructiewerken of baggerwerken

Enkele studies:

  • Opvolgen van sedimentexploitatie in het Belgisch deel van de Noordzee:

     De FOD economie gebruikt de multibeam sonar aan boord van de RV Belgica om de effecten van sedimentexploitatie in het Belgisch deel van de Noordzee te monitoren.

  • Bepalen van de fysische impact van boomkorvisserij:

Hiervoor werd o.a. de multibeam sonar ingezet.
Depestele, J. et al. (2015)

  • Registreren van wraksites met behulp van de multibeam sonar:

Dit werd uitgevoerd in het kader van het sea-arch project.
Klik hier voor meer informatie en foto’s

Technische details

De multibeam sonar die het VLIZ ter beschikking heeft aan boord van de RV Simon Stevin, is een EM 2040 multibeam echo sounder:

  • Hoge resolutie
  • Weergave van de waterkolom en zeebodem
  • Frequenties: 200, 300 en 400 kHz
  • Per frequentie zijn er andere technische specificatie die je hier kan raadplegen.

Gebruik maken van de multibeam sonar?

Gelieve het VLIZ te contacteren voor meer informatie over onze uitleendienst.

Gebruik en voorwaarden

Opgelet! Indien u als wetenschapper gebruik maakt van de multibeam dat door het VLIZ ter beschikking gesteld wordt, gelieve daar dan als volgt aan te refereren in uw publicaties: 'Dit werk werd ondersteund door data & infrastructuur beschikbaar gesteld door het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ)'.